Mất ngủ

  • Facebook
  • Google+
  • Email

DS. Mai Anh Tuấn
Nguồn: wikipedia.org
dieutri.vn

Trong cuộc sống, chúng ta hay rơi vào trạng thái khó ngủ, trằn trọc, ngủ không ngon giấc, giấc ngủ không sâu vào mỗi đêm, dẫn đến tình trạng sáng thức dậy mệt mỏi, uể oải, cáu gắt, làm việc thiếu tập trung, giảm trí nhớ. Những triệu chứng biểu hiện đó người ta gội là Mất ngủ. Vậy mất ngủ là gì?

  1. Định nghĩa
  2. Triệu chứng
  3. Nguyên nhân
  4. Mất ngủ và lão hóa
  5. Yếu tố nguy cơ
  6. Các biến chứng
  7. Các xét nghiệm và chẩn đoán
  8. Phương pháp điều trị và thuốc
  9. Phong cách sống và biện pháp khắc phục
  10. Lời khuyên của bác sỹ

mất ngủ

1. Định nghĩa

Mất ngủ bao gồm gặp khó khăn khi bắt đầu ngủ hoặc  giấc ngủ không sâu, ngủ không đủ giấc. Đó là một trong những triệu chứng hay than phiền với bác sĩ nhất. Khi bị mất ngủ, thường kèm theo trạng thái vật vờ, hay quên, ảnh hưởng tới khả năng hoạt động trong ngày. Mất ngủ có thể không chỉ ảnh hưởng tới việc phục hồi năng lượng và tâm trạng, mà còn ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc, sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

Mỗi người có thời gian ngủ khác nhau. Hầu hết người lớn cần 7 - 8 tiếng một đêm. Theo thống kê cho biết khoảng 1/3 số người trưởng thành thỉnh thoảng bị mất ngủ. Trong đó có khoảng 15% là mất ngủ mạn tính kéo dài

2. Triệu chứng

Mất ngủ có dấu hiệu và triệu chứng có thể bao gồm:

Khó ngủ vào ban đêm.

Tỉnh thức trong đêm.

Tỉnh thức quá sớm.

Cảm thấy không được nghỉ ngơi sau khi ngủ một đêm.

Mệt mỏi hoặc buồn ngủ ban ngày.

Cáu gắt, trầm cảm hoặc lo âu.

Khó khăn chú ý hoặc tập trung vào nhiệm vụ.

Tăng lỗi, tai nạn.

Căng thẳng nhức đầu.

Triệu chứng tiêu hóa.

Đang lo lắng về giấc ngủ.

Khi mất ngủ làm ảnh hưởng quá nhiều đến cuộc sống ban ngày nên gặp bác sĩ để được điều trị cụ thể.

3. Nguyên nhân

Mất ngủ thường bắt nguồn từ nhiều vấn đề khác nhau, chẳng hạn như bị đau ở một bộ phận nào đó trên cơ thể hoặc sử dụng các chất có tác dụng kích thích, gây hưng phấn làm mất. Nguyên nhân phổ biến của chứng mất ngủ bao gồm:

Căng thẳng

Áp lực về công việc, sức khỏe, trường học hoặc gia đình có thể làm cho trí não vẫn còn kích thích vào ban đêm dẫn đến khó ngủ. Trải qua các sự kiện cuộc sống căng thẳng, chẳng hạn như có tang hay bệnh tật, ly hôn, yêu thương hoặc mất việc làm có thể dẫn đến mất ngủ.

Lo lắng

Mỗi ngày lo âu cũng như rối loạn lo âu nghiêm trọng cũng có thể gây giấc ngủ .

Trầm cảm

Có thể ngủ quá nhiều hoặc khó ngủ nếu đang chán nản. Điều này có thể là do sự mất cân bằng hóa học trong não hoặc vì lo ngại đi kèm trầm. Mất ngủ thường đi kèm với rối loạn sức khỏe tâm thần.

Thuốc

Thuốc theo toa, có thể ảnh hưởng giấc ngủ bao gồm một số thuốc chống trầm cảm, tim và thuốc huyết áp, thuốc dị ứng, các chất kích thích (như Ritalin) và các corticosteroid. Nhiều toa (OTC), bao gồm một số kết hợp thuốc giảm đau, thuốc thông mũi và giảm cân có chứa chất kích thích caffeine. Thuốc kháng histamine ban đầu có thể làm cho muốn ngủ, nhưng lại có tác dụng phụ lợi tiểu nên sẽ thức dậy nhiều hơn trong đêm.

mất ngủ _1

Caffeine, nicotine và rượu.

Cà phê, trà, cola và các loại đồ uống có chứa caffeine và chất kích thích khác. Uống cà phê vào buổi chiều tối có thể gây mất ngủ vào ban đêm. Nicotine trong thuốc lá là một chất kích thích có thể gây mất ngủ. Rượu là một thuốc an thần có thể giúp chìm vào giấc ngủ, nhưng nó ngăn cản các giai đoạn của giấc ngủ sâu hơn và thường làm thức giấc vào giữa đêm.

Điều kiện y tế.

Nếu bị đau mãn tính, thở khó khăn, cần phải đi tiểu thường xuyên có thể kèm theo chứng mất ngủ. Điều kiện liên quan với chứng mất ngủ bao gồm viêm khớp, ung thư, suy tim sung huyết, tiểu đường, bệnh phổi, bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD), tuyến giáp hoạt động quá mức, đột quỵ, bệnh Parkinson và bệnh Alzheimer. Đảm bảo rằng các điều kiện y tế cũng có thể giúp điều trị chứng mất ngủ. Ví dụ, dùng một thuốc giảm đau nếu có viêm khớp trước khi đi ngủ có thể giúp ngủ tốt hơn.

Thay đổi môi trường hoặc lịch trình làm việc.

Du lịch hoặc làm việc một thay đổi có thể phá vỡ nhịp sinh học của cơ thể, làm cho khó ngủ. Nhịp sinh học hoạt động như đồng hồ nội bộ, hướng dẫn những thứ như chu kỳ thức - ngủ, sự trao đổi chất và nhiệt độ cơ thể.

Thói quen ngủ.

Thói quen giúp thúc đẩy giấc ngủ tốt được gọi là "ngủ vệ sinh". Thói quen xấu bao gồm một lịch ngủ không đều, kích thích các hoạt động trước khi đi ngủ, trong phòng có quá nhiều vật dụng gây khó ngủ như tivi, máy tính, điện thoại...

Mất ngủ.

Điều này có thể xảy ra khi lo lắng quá mức về giấc ngủ của mình, cố gắng ngủ đúng giờ. Hầu hết những người ở tình trạng này ngủ ngon hơn khi họ không chủ ý muốn ngủ như khi đang xem Tivi hoặc đang đọc

Ăn quá nhiều muộn vào buổi tối.

Có một bữa ăn nhẹ trước khi đi ngủ là OK, nhưng ăn quá nhiều có thể làm cảm thấy cơ thể không thoải mái khi nằm xuống, làm cho nó khó khăn để có được giấc ngủ. Nhiều người cũng có trải nghiệm ợ nóng, chảy ngược một số acid và thức ăn từ dạ dày thực quản sau khi ăn. Điều này cảm thấy ức chế và không ngủ được.

4. Mất ngủ và lão hóa

Mất ngủ tỷ lệ thuận với tuổi tác, nghĩa là tuổi càng cao thì tỷ lệ người bị mất ngủ càng nhiều. Thường hay xảy ra với các nguyên nhân sau:

Thay đổi trong giấc ngủ

Giấc ngủ gồm 4 giai đoạn:

Giai đoạn 1: giai đoạn ru ngủ chiếm khoảng 5%

Giai đoạn 2: giai đoạn ngủ nông chiếm khoảng 50%

Giai đoạn 3: giai đoạn ngủ sâu 15%

Giai đoạn 4: giai đoạn ngủ rất sâu 30%

Ở người cao tuổi, giai đoạn 1 và 2 kéo dài hơn nên thời gian của giai đoạn 3 và 4 ngắn lại, do vậy họ thường cảm thấy mệt mỏi vào trước khi ngủ vì giấc ngủ không sâu và thường dậy sớm hơn vào buổi sáng mặc dù người cao tuổi vẫn cần thời gian ngủ như những người trẻ tuổi.

Sự thay đổi trong hoạt động

Do càng lớn tuổi, các hoạt động thể chất và hoạt động xã hội ít dần hơn, do đó việc tiêu hao năng lượng ít đi. Những hoạt động này sẽ giúp ngủ ngon hơn. Ngủ trưa nhiều quá cũng sẽ làm giảm chất lượng của giấc ngủ vào ban đêm.

Thay đổi trong sức khỏe

Những cơn đau mãn tính của bệnh như viêm khớp hoặc trầm cảm lo âu, và căng thẳng có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ. Người đàn ông lớn tuổi thường bị u xơ tuyến tiền liệt tuyến (lành tính tuyến tiền liệt tăng sản), có thể phải đi tiểu nhiều lần trong đêm, làm gián đoạn giấc ngủ. Ở phụ nữ, nóng ran đi kèm mãn kinh đều có thể gây rối loạn giấc ngủ.

Rối loạn khác liên quan đến giấc ngủ, chẳng hạn như ngưng thở khi ngủ và hội chứng chân không yên cũng thường gặp ở người cao tuổi. Ngưng thở khi ngủ làm cho ngừng thở định kỳ trong suốt đêm và sau đó đánh thức. Nguyên nhân gây hội chứng chân bồn chồn cảm giác khó chịu ở chân và hầu như không thể cưỡng lại mong muốn di chuyển chúng, có thể khiến khó ngủ.

Do sử dụng thuốc

Người lớn tuổi sử dụng nhiều thuốc hơn người trẻ tuổi, làm tăng nguy cơ mất ngủ gây ra bởi tác dụng phụ của các thuốc.

Khó ngủ có thể thường xảy ra với trẻ em và thanh thiếu niên. Một số trẻ em và thanh thiếu niên chỉ đơn giản chưa muốn ngủ hoặc chống lại giờ đi ngủ thường xuyên bởi vì đồng hồ sinh học của đối tượng này chậm hơn. Thường thì trẻ em và thanh thiếu niên thích ngủ muộn và ngủ nướng vào sáng hôm

Một số thuốc có tác dụng phụ gây mất ngủ

Một số thuốc có tác dụng phụ gây mất ngủ

5. Yếu tố nguy cơ

Hầu như tất cả mọi người đều từng trải qua việc mất ngủ khá thường xuyên. Nhưng nguy cơ bị chứng mất ngủ càng tăng nếu:

Là một người phụ nữ

Thay đổi nội tiết trong chu kỳ kinh nguyệt và trong thời kỳ mãn kinh là yếu tố gây mất ngủ hàng đầu ở phụ nữ. Trong thời kỳ mãn kinh, phụ nữ ra mồ hôi ban đêm và nóng ran thường làm ảnh hưởng đến giấc ngủ. Ở phụ nữ sau mãn kinh, thiếu estrogen được cho là đóng góp vào việc gây khó ngủ.

Đang ở độ tuổi trên 60

Do thay đổi chất lượng giấc ngủ do tuổi tác. Theo một số ước tính, hơn 50% người cao tuổi có vấn đề về giấc ngủ.

Có một rối loạn sức khỏe tâm thần

Nhiều chứng rối loạn bao gồm trầm cảm, lo âu, rối loạn lưỡng cực, rối loạn căng thẳng hậu chấn thương tâm lý làm gián đoạn giấc ngủ. Dậy sớm là một triệu chứng của bệnh trầm cảm cổ điển.

Đang chịu rất nhiều căng thẳng (Stress)

Các sự kiện căng thẳng có thể gây ra mất ngủ tạm thời hoặc lâu dài, chẳng hạn như có tang của một người thân hoặc ly dị, có thể dẫn đến chứng mất ngủ mãn tính. Là người nghèo hay thất nghiệp cũng làm tăng nguy cơ.

Làm việc ban đêm hoặc thay đổi

Làm việc vào ban đêm hay thường xuyên thay đổi ca làm tăng nguy cơ mất ngủ.

Đi du lịch xa

Đi qua nhiều múi giờ có thể gây ra chứng mất ngủ.

6. Các biến chứng

Giấc ngủ cũng quan trọng đối với sức khỏe như là một chế độ ăn uống lành mạnh và tập thể dục thường xuyên. Mất ngủ do bất kỳ lý do gì có thể ảnh hưởng đến cả về tinh thần và thể chất. Những người bị chứng mất ngủ luôn có chất lượng cuộc sống thấp hơn so với những người đang ngủ tốt.

Các biến chứng của chứng mất ngủ có thể bao gồm:

Làm giảm hiệu suất công việc hay học hành.

Thời gian phản ứng chậm lại trong khi lái xe và nguy cơ tai nạn.

Vấn đề tâm thần, chẳng hạn như trầm cảm hoặc rối loạn lo âu.

Thừa cân hoặc béo phì.

Giảm hệ thống miễn dịch chức năng.

Tăng nguy cơ và mức độ nghiêm trọng của bệnh mãn tính, chẳng hạn như huyết áp cao, bệnh tim và bệnh tiểu đường.

7. Các xét nghiệm và chẩn đoán

Ngoài việc dựa vào bảng câu hỏi để đánh giá giấc ngủ và mức độ buồn ngủ ban ngày, bác sĩ có thể yêu cầu thu thập thông tin vào nhật ký theo dõi giấc ngủ trong một vài tuần. Thực hiện bài kiểm tra thể chất để tìm ra các nguyên nhân gây mất ngủ khác. Xét nghiệm máu để kiểm tra tuyến giáp hoặc các điều kiện gây mất ngủ.

Nếu có các dấu hiệu rối loạn giấc ngủ như ngừng thở khi ngủ hoặc hội chứng chân không yên, cần phải nhập viện để theo dõi các hoạt động trong khi ngủ bao gồm sóng não, nhịp tim, hơi thở, chuyển động mắt và chuyển động cơ thể

8. Phương pháp điều trị và thuốc

Thay đổi thói quen ngủ và giải quyết những nguyên nhân của chứng mất ngủ có thể khôi phục lại giấc ngủ ngon đối với nhiều người. Giấc ngủ tốt - bước đơn giản như thư giãn trước khi đi ngủ và tăng thời gian thúc đẩy giấc ngủ, sử dụng các âm thanh êm dịu và duy trì sự tỉnh táo vào ban ngày. Nếu những biện pháp này không hiệu quả, bác sĩ có thể khuyên nên dùng thuốc để giúp thư giãn và ngủ.

Hành vi liệu pháp

Dạy cho phương pháp điều trị hành vi giấc ngủ mới và cách để làm cho môi trường thuận lợi cho giấc ngủ. Nghiên cứu cho thấy liệu pháp hành vi có hiệu quả hơn là dùng thuốc ngủ. Hành vi liệu pháp thường được khuyến cáo như là dòng đầu tiên của việc điều trị cho những người bị mất ngủ.

Hành vi liệu pháp bao gồm:

Giáo dục về thói quen ngủ tốt

Kỹ thuật thư giãn: hoạt động nhẹ giúp cơ bắp thư giãn, phản hồi sinh học và các bài tập thở là những cách để giảm bớt sự lo lắng khi đi ngủ. Những chiến lược này giúp kiểm soát hơi thở, nhịp tim, cơ bắp căng thẳng và tâm trạng.

Liệu pháp nhận thức: Tập luyện thay đổi những suy nghĩ tiêu cực bằng những suy nghĩ tích cực trước khi ngủ.

Kích thích kiểm soát: Khi ngủ dậy nên rời khỏi giường ngay, giường chỉ dành để ngủ chứ không nên kèm theo các hoạt động khác như đọc sách, xem tivi, đọc báo, chơi game...

Hạn chế ngủ: Điều trị này làm giảm thời gian ở trên giường, gây thiếu ngủ một phần, làm cho thêm mệt mỏi trong đêm kế tiếp, như vậy sẽ dễ ngủ hơn. Một khi giấc ngủ đã được cải thiện, thời gian trên giường đang dần tăng lên.

Ánh sáng trị liệu: Nếu rơi vào giấc ngủ quá sớm và sau đó thức dậy quá sớm, có thể sử dụng ánh sáng để đẩy lùi đồng hồ sinh học. Trong thời gian ánh sáng bên ngoài vào buổi tối, đi ra ngoài trong 30 phút để lùi thời gian ngủ trễ hơn.

Hãy thư giãn trước khi ngủ

Hãy thư giãn trước khi ngủ

Thuốc men

Theo toa thuốc ngủ, chẳng hạn như zolpidem (Ambien), eszopiclone (Lunesta), zaleplon (Sonata) hoặc ramelteon (Rozerem), cũng có thể giúp có được giấc ngủ. Tuy nhiên, trong trường hợp hiếm, các loại thuốc này có thể gây ra các phản ứng dị ứng nghiêm trọng, hành vi sưng và bất thường trên khuôn mặt, chẳng hạn như lái xe hoặc chuẩn bị và ăn thức ăn trong khi ngủ. Tác dụng phụ của thuốc ngủ theo toa thường rõ rệt hơn ở người lớn tuổi và có thể bao gồm buồn ngủ quá, suy nghĩ đêm lang thang, kích động và các vấn đề cân bằng.

Các bác sĩ thường khuyên không nên dựa vào thuốc theo toa ngủ trong hơn một vài tuần, nhưng một số thuốc mới được phê duyệt để sử dụng không thời hạn.

Nếu có trầm cảm cũng như mất ngủ, bác sĩ có thể kê toa một thuốc chống trầm cảm có tác dụng an thần, chẳng hạn như trazodone (Desyrel), doxepin (Sinequan, Adapin) hoặc mirtazapine (Remeron).

Trong giấc ngủ hỗ trợ chức năng truy cập có chứa thuốc kháng histamin có thể gây ra buồn ngủ. Tuy nhiên, thuốc kháng histamin có thể làm giảm chất lượng giấc ngủ, và chúng có thể gây tác dụng phụ như buồn ngủ ban ngày, khô miệng và nhìn mờ.


9. Phong cách sống và biện pháp khắc phục

Nếu không liên quan về vấn đề tuổi tác, mất ngủ thường có thể điều trị được. Điều quan trọng thường nằm ở những thay đổi thói quen trong ngày và khi đi ngủ. Hãy thử những lời khuyên này:

Một lịch trình ngủ. Giữ thời gian đi ngủ và đánh thức thống nhất từ ngày này sang ngày khác, kể cả vào cuối tuần.

Hãy ra khỏi giường khi không ngủ. Ngủ càng nhiều càng cần thiết để cảm thấy được nghỉ ngơi, và sau đó được ra khỏi giường. Nếu không thể ngủ, hãy ra khỏi giường sau 15 phút và làm điều gì đó thư giãn, chẳng hạn như đọc sách.

Tránh cố gắng để ngủ. Cố gắng sẽ khó khăn hơn, trở thành càng tỉnh táo. Đọc hay xem truyền hình cho đến khi trở nên rất buồn ngủ, sau đó đi đến giường ngủ.

Sử dụng giường và phòng ngủ chỉ cho ngủ hoặc quan hệ thân mật. Không đọc, xem TV, làm việc hoặc ăn trên giường.

Tìm cách để thư giãn. Tắm nước ấm trước khi đi ngủ có thể giúp chuẩn bị cho giấc ngủ. Có đối tác cung cấp massage cũng có thể giúp thư giãn. Tạo một nghi lễ trước khi đi ngủ thư giãn, chẳng hạn như đọc sách, âm nhạc mềm, các bài tập thở, yoga hoặc cầu nguyện.

Tránh hoặc hạn chế những giấc ngủ ngắn. Ngủ trưa có thể làm cho khó hơn để ngủ vào ban đêm. Nếu không thể có được bởi không có, cố gắng hạn chế một giấc ngủ ngắn không quá 30 phút và không ngủ trưa sau khi 15:00.

Làm cho phòng ngủ thoải mái cho giấc ngủ. Đóng cửa phòng ngủ hoặc nghe nhạc êm dịu để giúp át đi những tiếng ồn khác. Giữ nhiệt độ phòng ngủ thoải mái, thường lạnh hơn và tối hơn. Không nên có máy tính hoặc TV trong phòng ngủ.

Tập thể dục và hoạt động. Nhận được ít nhất 20 đến 30 phút tập thể dục mạnh mẽ hàng ngày ít nhất 5 - 6 giờ trước khi đi ngủ.

Tránh hoặc hạn chế uống cà phê, rượu và thuốc lá. Sử dụng Caffeine vào buổi chiều tối và nicotin có thể gây khó ngủ vào ban đêm. Rượu, trong khi nó ban đầu có thể làm cho cảm thấy buồn ngủ có thể gây ngủ và nhưng sẽ làm thức giấc thường xuyên, ngủ sẽ không ngon giấc

Tránh ăn nhiều và đồ uống trước khi đi ngủ. Một bữa ăn nhẹ là tốt, nhưng ăn quá nhiều vào chiều tối có thể cản trở giấc ngủ. Uống ít hơn trước khi đi ngủ để sẽ không phải đi nhà vệ sinh thường xuyên.

Kiểm tra thuốc. Nếu dùng thuốc thường xuyên, hỏi bác sĩ để xem thuốc có thể góp phần vào mất ngủ hay không. Ngoài ra kiểm tra nhãn sản phẩm toa để xem có chứa chất kích thích caffeine hoặc khác, chẳng hạn như pseudoephedrine.

Kiểm soát đau. Nếu tình trạng đau đớn phiền hà, hãy chắc chắn các thuốc giảm đau có được hiệu quả, đủ để kiểm soát cơn đau trong khi đang ngủ.

Không nên để đồng hồ phòng ngủ. Thiết lập báo thức để biết khi nào, nhưng sau đó cất tất cả các đồng hồ trong phòng ngủ. Ít biết về thời gian vào ban đêm thì tốt hơn.

10. Lời khuyên của bác sỹ

Đa số khi chúng ta mất ngủ thường tìm đến "thuốc ngủ" hoặc rượu bia để giúp ngủ ngon hơn. Tuy nhiên thuốc ngủ rất hại vì khi chúng ta sử dụng nó trong một thời gian dài sẽ trở nên lệ thuộc vào nó, thậm chí sẽ xuất hiện những rối loạn tồi tệ hơn trước khi sử dụng.

Việc lạm dùng thuốc ngủ càng kéo dài gây nhiều khó khăn trong điều trị bởi một số thành phần thuốc ngủ có tác dụng phụ gây nghiện. Một khi đã nghiện thuốc bệnh nhân rất khó bỏ, thiếu thuốc sẽ thấy nhức đầu, mệt mỏi, rã rời, không thể tập trung, gây cảm giác vật vờ, bải oải, trì trệ và mơ màng vào sáng hôm sau.

Tìm đến thuốc ngủ là một giải pháp, nhưng đó là giải pháp tạm thời và giấc ngủ có được chỉ là giấc ngủ nhân tạo, cái chúng ta cần là một giấc ngủ sinh lý thật sự, giấc ngủ hoàn toàn tự nhiên.

Vì vậy không nên vội vàng khi có giải pháp tốt hơn, cách tối ưu nhất về lâu về dài để tìm lại giấc ngủ tự nhiên là phải điều trị căn nguyên từ gốc, Đông Y làm được điều đó. Với các thành phần hoạt chất hoàn toàn từ thảo dược thiên nhiên, các liệu pháp Đông Y sẽ giúp bạn an thần, dễ ngủ, kết hợp với việc vận động thể dục sẽ đem đến một sức khỏe tốt và một giấc ngủ sâu.



Hỏi Đáp / Tư Vấn

Tư vấn hỏi đáp cùng chuyên gia sức khỏe tuần hoàn

Thông tin hỏi đáp, tư vấn Sức khỏe chuyên khoa nhằm giúp Phòng ngừa và hỗ trợ điều trị các vấn đề liên quan đến Sức Khỏe Tuần Hoàn.

Đặt Câu Hỏi