Mỗi năm có khoảng từ 20 đến 40% người cao niên trên 65 tuổi bị té ngã ngay chính trong ngôi nhà họ đang sinh sống, té ngã ở người cao tuổi có thể gây ra nhiều hậu quả khôn lường.

Theo thống kê, hàng năm có từ 12 đến 67% số người cao tuổi bị té ngã bị chết do gãy xương hông, chính vì những thống kê đáng sợ này đã khiến các nhà khoa học nỗ lực để tìm ra nguyên nhân tại sao người lớn tuổi lại tự té. Và họ đã tìm ra thủ phạm chính là sự mất cân bằng ở người cao tuổi, mà cụ thể hơn là do rối loạn tiền đình.

Nguyên nhân của sự mất thăng bằng ở người cao tuổi

Thăng bằng trong khi đi đứng phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Sự thăng bằng cần có sự phối hợp nhịp nhàng giữa thị giác, hệ thống tiền đình và sự tự cảm (cảm biến vị trí và chuyển động ở bàn chân và cẳng chân). Người cao tuổi thường hay bị nhiều loại bệnh ảnh hưởng đến các hệ thống như: đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp, bệnh võng mạc đái tháo đường và điểm vàng thoái hóa… tất cả những bệnh này lại ảnh hưởng đến thị giác, làm giảm tầm nhìn; các bệnh lý thần kinh ngoại vi do tiểu đường ảnh hưởng đến cảm giác ở bàn chân và cẳng chân; và quan trọng nhất là sự thoái hóa của hệ thống tiền đình.

Sự thăng bằng còn phụ thuộc vào sức mạnh cơ bắp và khả năng vận động của các khớp xương. Người càng cao tuổi thì càng ít hoạt động, cộng thêm các bệnh về xương khớp sẽ làm giảm khả năng linh hoạt về thăng bằng.

Vì sự thăng bằng của con người hoạt động khá phức tạp bao gồm sự phối hợp của nhiều chức năng khác nhau nên nguyên nhân làm té ngã ở người cao tuổi cũng sẽ do nhiều yếu tố gộp thành. Tuy nhiên, những người cao tuổi bị rối loạn tiền đình với các triệu chứng điển hình như thường xuyên chóng mặt và choáng váng sẽ có nguy cơ bị té cao hơn từ 2 – 3 lần so với người lớn tuổi không bị rối loạn tiền đình.

Những người cao tuổi bị rối loạn tiền đình sẽ có nguy cơ bị té cao
Những người cao tuổi bị rối loạn tiền đình sẽ có nguy cơ bị té cao – Hình minh họa

Các triệu chứng từ nhẹ như hoa mắt, chóng mặt đến nặng như choáng váng có thể do nhiều nguyên nhân như: rối loạn tiền đình, rối loạn hệ thống thần kinh trung ương (như đột quỵ), các vấn đề về tim mạch (bao gồm cả huyết áp cao và thấp), lượng đường trong máu thấp, do Stress, do tác dụng phụ của thuốc hoặc sự tương tác giữa các thuốc với nhau, hoặc cũng có thể do chế độ ăn uống không đầy đủ hoặc kém cân bằng. Trong đó, nguyên nhân do rối loạn tiền đình là phổ biến nhất. Tuy nhiên, cần phải có một chẩn đoán kỹ lưỡng và chính xác để tìm ra được nguyên nhân gây nên các triệu chứng như trên.

Sự lão hóa của hệ thống tiền đình

Hầu như mọi người đã quá quen thuộc với hình ảnh người cao tuổi sẽ bị lão hóa về thị lực, thính lực. Tuy nhiên, hệ thống tiền đình cũng là một hệ thống giác quan cũng có thể lão hóa theo tuổi tác, dẫn đến giảm sút chất lượng cuộc sống

Hệ thống tiền đình là một cấu trúc phức tạp của ống chứa đầy chất lỏng và các khoang ở trong tai, bao gồm các dây thần kinh chuyên biệt giúp phát hiện vị trí và chuyển động của đầu với của lực hấp dẫn. Các tín hiệu được gửi từ các dây thần kinh tiền đình được truyền tới não bộ để kiểm soát sự thăng bằng trong đi đứng cũng như kiểm soát một số chuyển động của mắt để giúp nhìn rõ khi đang đi bộ hoặc đang chạy. Nghiên cứu giải phẫu học đã chỉ ra rằng số lượng các tế bào thần kinh trong hệ thống tiền đình và lưu lượng máu nuôi dưỡng tiền đình bắt đầu giảm sau 55 tuổi. Tuổi càng cao thì chức năng tiền đình càng giảm dẫn đến các triệu chứng như hoa mắt, chóng mặt tần suất ngày càng tăng.

Rối loạn tiền đình ở người cao tuổi

Trong tất cả các rối loạn tiền đình, chóng mặt tư thế kịch phát lành tính là thể thường gặp nhất ở người cao tuổi. Cảm giác chóng mặt này xảy ra rất đột ngột, nguyên nhân là do các mảnh vỡ (thường được gọi là sỏi tai) di chuyển trong tai trong, từ đó gửi các tín hiệu giả đến não và gây hoa mắt, chóng mặt. Chóng mặt tư thế kịch phát lành tính chiếm khoảng 30% các loại chóng mặt.

Bệnh Meniere cũng là một rối loạn tiền đình gây chóng mặt. Bệnh Meniere là do hiện tượng ứ nước nội dịch vô căn. Đặc trưng của bệnh là cơn hoa mắt chóng mặt thường kéo dài từ 5 phút đến 5 giờ. Thường kèm theo các triệu chứng ù tai, giảm thính lực, nặng hơn có thể kèm theo buồn nôn hoặc nôn. Tỷ lệ mắc bệnh Meniere vẫn chưa xác định được nhưng thường có xu hướng tăng theo độ tuổi.

Ngoài ra còn có một số rối loạn tiền đình khác có thể xảy ra ở người cao tuổi như viêm dây thần kinh tiền đình, viêm tai giữa cấp và mạn tính, dị dạng tai trong, tác dụng phụ của thuốc, rượu bia, ma túy, say tàu xe hoặc thiểu năng tuần hoàn não, hạ huyết áp tư thế, nhồi máu tiểu não…

Các biện pháp phòng ngừa

Mặc dù vấn đề thăng bằng ở người cao tuổi có thể phức tạp, tuy nhiên các biện pháp phòng ngừa lại khá đơn giản mà ai cũng có thể thực hiện để đảm bảo cuộc sống tuổi già an vui. Sự thăng bằng trong đi đứng là một kỹ năng mà người cao tuổi nên thường xuyên rèn luyện để duy trì và cải thiện, điều đó phụ thuộc vào tình trạng thể chất của người đó. 

Vì vậy, cần phải có chế độ ăn uống lành mạnh, sử dụng các loại thực phẩm tốt cho thính giác, uống nhiều nước ngay cả khi không khát và thường xuyên tập luyện thể dục nhẹ nhàng. Người cao niên nên có lịch khám sức khỏe định kỳ với bác sỹ chuyên khoa về lão hóa để có thể giúp xác định các nguy cơ tiềm tàng để có hướng phòng ngừa và khắc phục kịp thời. Ngoài ra, để đảm bảo môi trường sinh hoạt của người cao tuổi được an toàn, cơ sở vật chất nơi sinh sống cần có nhiều ánh sáng, lối đi rộng rãi, có tay vịn, sử dụng các thiết bị chống trơn trượt trong phòng tắm… nhằm ngăn ngừa nguy cơ té ngã, gây nhiều di chứng về sau. 


​Thực phẩm giàu vitamin C rất tốt cho thính giác – Hình minh họa

Người cao tuổi thường có nguy cơ mắc phải nhiều loại bệnh khác nhau nên khi càng lớn tuổi, họ càng có nhiều yếu tố gây nên sự mất thăng bằng hơn là người trẻ tuổi. Sự mất thăng bằng có thể là hậu quả của sự lão hóa nhưng cũng có thể là dấu hiệu quan trọng của một căn bệnh nào đó vẫn có thể được chữa khỏi hoặc kiểm soát được. Trong đó, rối loạn tiền đình là nguyên nhân thường gặp nhất gây ra các triệu chứng điển hình của mất thăng bằng như: hoa mắt, chóng mặt và choáng váng. Vì vậy để người cao tuổi có khả năng tự đi lại khỏe mạnh thì phải cần có một hệ thống tiền đình khỏe mạnh là điều tiên quyết, giúp cải thiện chất lượng cuộc sống không chỉ riêng cho người cao tuổi mà là cho tất cả mọi người.

viên vận mạch CIKAN

Liên quan: